BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ TỪ WEBINAR: CHỦ ĐỘNG KIỂM KÊ KHÍ NHÀ KÍNH - THÍCH ỨNG QUY ĐỊNH MỚI VÀ LỘ TRÌNH 2026 CHO DOANH NGHIỆP

Sáng ngày 29/07/2026, sự kiện trực tuyến (Webinar) mang tính chiến lược với chủ đề “Tổng quan Kiểm kê Khí nhà kính (KNK) & Cập nhật quy định mới cho doanh nghiệp” do ISC Global tổ chức đã diễn ra thành công. Dưới sự dẫn dắt chuyên sâu của Chuyên gia Phát triển bền vững - Mr. Lê Đức Duy, sự kiện đã quy tụ đông đảo các nhà lãnh đạo và quản lý cấp cao, cùng thảo luận về bài toán chuyển đổi xanh – một yêu cầu sống còn của doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới.

Bài viết dưới đây là bản báo cáo chuyên đề tổng hợp các điểm nhấn chiến lược và kiến thức cốt lõi được trích xuất từ hơn 2 giờ đồng hồ của Webinar. Đây là tài liệu tham khảo quan trọng giúp ban lãnh đạo doanh nghiệp hoạch định lộ trình tiến tới mục tiêu Net Zero một cách bài bản và tuân thủ pháp luật.

1. Biến đổi khí hậu: Rủi ro vĩ mô và Điều kiện tiên quyết của doanh nghiệp

Mở đầu phần trình bày, Chuyên gia Lê Đức Duy đã phác họa bức tranh toàn cảnh về rủi ro biến đổi khí hậu dưới góc nhìn vĩ mô. Sự gia tăng nồng độ Khí nhà kính (KNK) – bao gồm CO₂, CH₄, N₂O, và các khí gốc Fluor – từ các hoạt động công nghiệp, sản xuất năng lượng và nông nghiệp đang đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của hệ sinh thái và kinh tế toàn cầu.

Nhằm ứng phó với rủi ro này, cộng đồng quốc tế đã thiết lập các khuôn khổ pháp lý khắt khe (điển hình là Thỏa thuận Paris và các cam kết COP). Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc đo lường, báo cáo và cắt giảm phát thải KNK không chỉ dừng lại ở trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR). Nó đã chính thức trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt khi phải đối mặt với các hàng rào thuế quan carbon xuyên biên giới (như cơ chế CBAM của Liên minh Châu Âu).

2. Khung pháp lý và Lộ trình tuân thủ bắt buộc tại Việt Nam

Trọng tâm của Webinar nằm ở việc cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và lộ trình tuân thủ thực tế đối với doanh nghiệp Việt Nam. Căn cứ trên Luật Bảo vệ môi trường 2020, Nghị định 06/2022/NĐ-CP (sửa đổi) và các văn bản hướng dẫn thi hành, áp lực tuân thủ đang ngày càng hiện hữu:

• Cột mốc tuân thủ tiếp theo 31/03/2027: Sau kỳ báo cáo lần đầu tiên (năm 2025), các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc danh mục bắt buộc phải tiếp tục hoàn thiện báo cáo kiểm kê KNK định kỳ (cho dữ liệu năm 2025 và 2026) để đệ trình thẩm định. Giai đoạn 2026 hiện tại chính là thời điểm bản lề để doanh nghiệp thực thi khắt khe Kế hoạch giảm nhẹ phát thải KNK (giai đoạn 2026-2030) đã nộp cho cơ quan thẩm quyền.
• Tiêu chí bắt buộc (Đối tượng áp dụng): Các cơ sở có mức phát thải hàng năm đạt từ 3.000 tấn CO₂ tương đương (CO₂e) trở lên; hoặc các nhà máy nhiệt điện, cơ sở công nghiệp, tòa nhà thương mại, đơn vị vận tải có mức tiêu thụ năng lượng/nhiên liệu hàng năm từ 1.000 TOE (tấn dầu tương đương).
• Bước ngoặt từ Thị trường Carbon nội địa: Một diễn biến thời sự mang tính chiến lược đối với cộng đồng doanh nghiệp: vào ngày 29/06/2026 vừa qua, Sàn giao dịch carbon trong nước đã chính thức khai trương và đi vào vận hành (giai đoạn thí điểm). Dựa trên hành lang pháp lý từ Nghị định 29/2026/NĐ-CP, việc quản trị phát thải nay không chỉ là một chỉ số môi trường mà đã gắn liền với bài toán tài chính, khi "hạn ngạch phát thải" và "tín chỉ carbon" chính thức trở thành một loại tài sản được định giá và giao dịch minh bạch. Giai đoạn thí điểm sẽ kéo dài đến hết năm 2028 trước khi vận hành toàn diện vào 2029. Trước mắt, 110 cơ sở phát thải lớn (gồm 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép, 51 cơ sở xi măng) là những mắt xích tiên phong tham gia cơ chế phân bổ hạn ngạch.

"Sự chậm trễ trong việc thích ứng với khung pháp lý mới sẽ đẩy doanh nghiệp vào rủi ro gián đoạn hoạt động, chịu chế tài xử phạt, hoặc đánh mất lợi thế cạnh tranh khi thị trường carbon hiện nay đã chính thức được định hình và đi vào hoạt động." - Chuyên gia Lê Đức Duy nhấn mạnh.

3. Hoạch định chiến lược: Net Zero & Cấu trúc 3 Phạm vi phát thải (Scopes)

Webinar đã cung cấp nền tảng kiến thức chuẩn xác, giúp phân định rõ ràng giữa Trung hòa Carbon (Carbon Neutrality) và mục tiêu Phát thải ròng bằng 0 (Net Zero). Trong khi Trung hòa Carbon cho phép sử dụng cơ chế bù trừ (mua tín chỉ carbon) để cân bằng phát thải, thì Net Zero đặt ra yêu cầu khắt khe hơn: Doanh nghiệp phải nỗ lực tối đa để cắt giảm phát thải thực tế trong toàn bộ chuỗi giá trị trước khi tìm đến các giải pháp loại bỏ carbon còn sót lại.

Để thực thi mục tiêu này, việc nắm vững cấu trúc 3 Phạm vi phát thải (Scopes) theo tiêu chuẩn GHG Protocol và ISO 14064-1 là bắt buộc:

• Scope 1 (Phát thải trực tiếp): Lượng phát thải phát sinh từ các nguồn tài sản do doanh nghiệp sở hữu hoặc kiểm soát trực tiếp (ví dụ: đốt nhiên liệu tại lò hơi, xe công ty, rò rỉ khí làm lạnh).
• Scope 2 (Phát thải gián tiếp từ năng lượng): Lượng phát thải liên quan đến việc sản xuất năng lượng (điện, hơi nóng, làm mát) mà doanh nghiệp mua từ bên ngoài để tiêu thụ.
• Scope 3 (Phát thải gián tiếp khác): Đây là phạm vi phức tạp nhất, bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị. Bao gồm phát thải thượng nguồn (khai thác nguyên liệu, dịch vụ mua ngoài, đi lại của nhân viên) và hạ nguồn (quá trình sử dụng sản phẩm của khách hàng, xử lý cuối vòng đời). Mặc dù thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng phát thải, Scope 3 lại là thách thức lớn nhất trong việc thu thập dữ liệu và kiểm soát.

4. Phương pháp luận định lượng Khí nhà kính

Từ khung lý thuyết, chuyên gia đã chuyển sang các nguyên tắc thực hành tính toán phát thải KNK, dựa trên công thức cốt lõi:

Đồng thời, phương pháp quy đổi các loại khí nhà kính khác nhau (như CH₄, N₂O) về đơn vị chung là CO₂ tương đương (CO₂e) thông qua Hệ số tiềm năng nóng lên toàn cầu (GWP - Global Warming Potential) cũng được hướng dẫn chi tiết.

Thông qua các bài tập tình huống thực tiễn về tính toán phát thải từ tiêu thụ điện lưới quốc gia (sử dụng hệ số 0,6592 tCO₂/MWh năm 2023 của Bộ TN&MT) và từ tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch (DO, FO, LPG), người tham dự đã hình dung được khối lượng công việc, yêu cầu về độ chính xác của dữ liệu và năng lực cần thiết để thiết lập một Báo cáo Kiểm kê KNK đáp ứng các tiêu chuẩn thẩm định.

5. Phiên Thảo luận chuyên sâu (Q&A): Nhận diện thách thức thực tiễn

Phiên Hỏi - Đáp (Q&A) đã trở thành diễn đàn sôi nổi, nơi các nhà quản lý đối thoại trực tiếp về những trăn trở trong thực tế. Một "case study" tiêu biểu được đưa ra:

"Là doanh nghiệp thương mại chỉ nhập khẩu sản phẩm từ Hàn Quốc, Trung Quốc và bán lẻ tại Việt Nam, chúng tôi có phải đối mặt với áp lực cung cấp chứng nhận KNK từ các nhà cung cấp gốc (tại Trung Quốc) hay không?"

Phân tích tình huống này, Chuyên gia Lê Đức Duy khẳng định: Dù không thuộc đối tượng bắt buộc thực hiện kiểm kê KNK theo luật định hiện hành của Việt Nam, các doanh nghiệp thương mại vẫn là một mắt xích không thể tách rời trong chuỗi cung ứng toàn cầu (thuộc Scope 3 của các đối tác sản xuất). Việc các nhà cung cấp quốc tế chủ động yêu cầu dữ liệu phát thải cho thấy "sóng thần" tiêu chuẩn xanh đang lan rộng nhanh chóng. Chủ động xây dựng năng lực kiểm kê KNK và đáp ứng các yêu cầu này không chỉ là chiến lược phòng thủ, mà còn là bước đi tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn, giúp doanh nghiệp thâm nhập sâu hơn vào các chuỗi cung ứng xanh quốc tế.

Kết luận

Kiểm kê Khí nhà kính đã vượt ra khỏi giới hạn của các cam kết môi trường tự nguyện để trở thành một thế mạnh trong năng lực và yêu cầu pháp lý bắt buộc. Đặc biệt khi Sàn giao dịch carbon Việt Nam đã chính thức bấm nút khởi động, việc chủ động hành động ngay từ thời điểm hiện tại – bắt đầu bằng việc chuẩn hóa quy trình, thu thập dữ liệu, xác lập ranh giới phát thải chính xác và lựa chọn phương pháp luận tính toán phù hợp – sẽ là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong thập kỷ tới.

ISC Global trân trọng cảm ơn sự quan tâm và tham gia tích cực của Quý doanh nghiệp. Chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục mang đến các chuỗi sự kiện chuyên đề giá trị, cung cấp giải pháp tư vấn chuyên sâu, đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam vững bước trên lộ trình hiện thực hóa mục tiêu Net Zero.