HALAL - ‘CÁNH CỬA’ ĐỂ HÀNG VIỆT MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG MALAYSIA
Thương mại giữa Việt Nam và Malaysia đang trên đà bứt phá mạnh mẽ, tuy nhiên kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp Việt sang đối tác này vẫn còn khá khiêm tốn. Trong bức tranh đó, phân khúc Halal nổi lên như một dư địa chiến lược, mở đường cho nông sản và thực phẩm Việt vươn tầm sâu rộng hơn.
Cán cân thương mại tăng nhanh, nhưng xuất khẩu Việt Nam vẫn hụt hơi
Malaysia từ lâu đã là một trong những bạn hàng hàng đầu của Việt Nam trong khu vực ASEAN lẫn trên thị trường quốc tế. Giai đoạn 2015 – 2025, kim ngạch thương mại song phương ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc: từ 7,4 tỷ USD tăng hơn gấp đôi lên 16,33 tỷ USD.
Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được giữ vững:
- Chỉ trong 6 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 10,8 tỷ USD (trong đó Việt Nam xuất khẩu đạt 3,4 tỷ USD, nhập khẩu đạt 7,4 tỷ USD).
- Dự báo cả năm 2026, kim ngạch hai chiều sẽ lần đầu tiên cán mốc trên 18 tỷ USD.
Dù tổng thương mại tăng trưởng ấn tượng, xuất khẩu của Việt Nam lại chưa bắt kịp tốc độ nhập khẩu. Theo ông Phùng Văn Thành – Thương vụ Việt Nam tại Malaysia:
- Từ năm 2015 đến 2025, xuất khẩu của Việt Nam sang Malaysia tăng từ 3,58 tỷ USD lên 5,33 tỷ USD (tốc độ bình quân chỉ đạt 3,89%/năm).
- Ở chiều ngược lại, hàng nhập khẩu từ Malaysia vào Việt Nam lại tăng trưởng mạnh mẽ với mức bình quân 11,48%/năm.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch này nằm ở rào cản tiêu chuẩn Halal. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực hiện tại của Việt Nam sang Malaysia phần lớn là máy móc, thiết bị, nguyên liệu và sản phẩm công nghiệp chế tạo – nhóm ngành không đòi hỏi chứng chỉ Halal. Trong khi đó, các mặt hàng thực phẩm, đồ uống muốn tiếp cận người tiêu dùng nước này lại vấp phải các tiêu chuẩn Halal khắt khe mà nhiều doanh nghiệp Việt chưa thể đáp ứng.
Cơ hội tỷ USD từ "trung tâm Halal" của khu vực
Với quy mô dân số khoảng 34,2 triệu người, trong đó 60,4% theo đạo Hồi, Malaysia sở hữu sức mua rất lớn đối với các sản phẩm đạt chuẩn Halal:
- Malaysia nằm trong top 5 quốc gia nhập khẩu thực phẩm Halal lớn nhất thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, với giá trị nhập khẩu hằng năm vượt 20 tỷ USD.
- Quy mô toàn thị trường thực phẩm Halal nội địa ước đạt 50 tỷ USD/năm.
- Theo Quy hoạch tổng thể công nghiệp Halal (HIMP), quốc gia này đặt tham vọng trở thành trung tâm thương mại của thế giới Hồi giáo, với mức tiêu thụ Halal nội địa dự kiến đạt 113 tỷ USD vào năm 2030.
Việc chuẩn hóa tiêu chuẩn Halal không chỉ giúp hàng Việt thâm nhập một thị trường 50 tỷ USD mà còn biến Malaysia thành “bàn đạp” đưa sản phẩm tiến vào khối thị trường Hồi giáo toàn cầu. Đây cũng là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu thương mại song phương đạt 20 tỷ USD vào năm 2030 và hướng tới mốc 25 tỷ USD/năm.
Lợi thế nguồn nguyên liệu và những thách thức thực tế
Việt Nam có nền tảng xuất phát điểm vô cùng thuận lợi khi nằm trong top 10 thế giới về xuất khẩu gạo, cà phê, hạt điều, hạt tiêu, nông sản chế biến sâu và dược liệu. Đáng chú ý, hơn 80% nông sản thuần thực vật của Việt Nam tự nhiên đã mang bản chất Halal cơ bản nhờ nguồn gốc hữu cơ, không chứa cồn hay phụ phẩm cấm.
Dẫu vậy, từ một "nguyên liệu tự nhiên đạt chuẩn" biến thành "sản phẩm Halal được cấp chứng chỉ" là cả một hành trình nhiều nút thắt:
- Sự phân mảnh về tiêu chuẩn: Các quốc gia Hồi giáo chưa có bộ quy chuẩn thống nhất hoàn toàn. Sự khác biệt giữa các hệ thống đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu rõ từng thị trường mục tiêu thay vì chỉ áp dụng một công thức chung.
- Chi phí và năng lực tư vấn: Việt Nam còn thiếu các tổ chức đánh giá Halal có bề dày uy tín và được quốc tế công nhận rộng rãi. Việc phải thuê chuyên gia hoặc tổ chức kiểm định nước ngoài đẩy chi phí hồ sơ và tư vấn lên rất cao.
- Quy trình thẩm định khắt khe của JAKIM: Cục Phát triển Hồi giáo Malaysia (JAKIM) kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt. Chuyên gia của JAKIM sẽ đến tận nhà máy của doanh nghiệp để đánh giá toàn diện chuỗi cung ứng, cơ sở chế biến (doanh nghiệp chịu chi phí đi lại, ăn ở). Nếu cơ sở vật chất chưa đạt, doanh nghiệp buộc phải tái cơ cấu dây chuyền theo yêu cầu.
Nhìn chung, rào cản Halal không đơn thuần là một tấm giấy chứng nhận, mà là bài toán nâng cấp toàn bộ năng lực chuỗi cung ứng: từ truy xuất nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất sạch, kiểm soát nhiễm chéo đến việc duy trì tiêu chuẩn sau khi được cấp phép. Đầu tư bài bản vào phân khúc này chính là bước đi cốt lõi để hàng Việt mở khóa thị trường Malaysia và tự tin bước vào chuỗi giá trị thế giới Hồi giáo.
Nếu bạn quan tâm đến việc đánh giá tác động của sản phẩm của mình, ISC VIỆT NAM rất sẵn lòng tư vấn phương pháp phù hợp nhất cho bạn.
ISC VIỆT NAM
📞 Hotline: 0839 014 233
📧 Email: nhuanh.nguyen@iscvietnam.net
🌐 Website: https://iscvietnam.net/
