Trong bối cảnh Việt Nam đang cam kết mạnh mẽ với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới Netzero vào năm 2050, việc quản lý phát thải không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành sản xuất, năng lượng và xuất khẩu. ISO 14064 nổi lên như một tiêu chuẩn quốc tế quan trọng, đóng vai trò nền tảng giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống đo lường, kiểm soát và giảm phát thải khí nhà kính một cách bài bản, minh bạch và có thể kiểm chứng. Thực tế cho thấy, theo báo cáo kiểm kê khí nhà kính quốc gia năm 2014, lĩnh vực năng lượng chiếm tới 53,8% tổng lượng phát thải, tiếp theo là nông nghiệp với 27,92%, công nghiệp (IPPU) chiếm 12,01% và chất thải chiếm 6,69%, điều này phản ánh rằng phần lớn doanh nghiệp tại Việt Nam đều có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến phát thải và do đó không thể đứng ngoài các yêu cầu kiểm kê và quản lý carbon trong tương lai gần.
Kiểm kê khí nhà kính là gì ?
Kiểm kê khí nhà kính (KNK) về bản chất là quá trình doanh nghiệp xác định toàn bộ các nguồn phát thải trong hoạt động của mình, bao gồm phát thải trực tiếp từ việc đốt nhiên liệu (Scope 1), phát thải gián tiếp từ tiêu thụ điện năng (Scope 2) và thậm chí là phát thải trong toàn bộ chuỗi giá trị (Scope 3), từ đó tính toán ra lượng khí CO₂ tương đương (CO₂e) và lập báo cáo theo chuẩn quốc tế. Đây là bước đi mang tính nền tảng bởi một nguyên tắc quan trọng trong quản trị carbon là “không thể giảm thứ không đo lường được”. Ví dụ, trong ngành xi măng, có tới 70–80% lượng phát thải đến từ quá trình nung clinker; nếu doanh nghiệp không thực hiện kiểm kê, họ sẽ không thể xác định chính xác điểm phát thải lớn nhất để tối ưu công nghệ hay nhiên liệu, đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cơ hội giảm chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành.
Theo báo cáo quốc gia:
- Ngành năng lượng chiếm 53,8% phát thải KNK tại Việt Nam
- Nông nghiệp: 27,92%
Điều này cho thấy phần lớn doanh nghiệp sản xuất – công nghiệp đều nằm trong vùng phát thải trọng điểm
ISO 14064 chia thành mấy phần? – Khung chuẩn toàn diện
Xem thêm : ISO 14064 – Tiêu chuẩn quốc tế về kiểm kê khí nhà kính cho doanh nghiệp Việt Nam
ISO 14064 gồm 3 phần, tạo thành hệ sinh thái quản lý carbon hoàn chỉnh:
1. ISO 14064-1 (Cấp tổ chức)
👉 Doanh nghiệp xây dựng bản đồ phát thải
Ví dụ:
- Một công ty logistics:
- Scope 1: nhiên liệu xe tải
- Scope 2: điện kho bãi
- Scope 3: chuỗi cung ứng
2. ISO 14064-2 (Cấp dự án)
👉 Đánh giá hiệu quả các dự án giảm phát thải
Ví dụ:
- Lắp đặt điện mặt trời:
- Giảm X tấn CO₂/năm
- Có thể quy đổi thành tín chỉ carbon
3. ISO 14064-3 (Xác minh)
👉 Đảm bảo số liệu “đáng tin cậy”
Luận điểm:
- Dữ liệu không được xác minh = không có giá trị trong thị trường carbon
Đối tượng bắt buộc & xu hướng thị trường
Theo quy định tại Việt Nam, các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực sau cần thực hiện kiểm kê KNK:
- Năng lượng (sản xuất điện, khai thác than, dầu khí)
- Giao thông vận tải
- Xây dựng & vật liệu
- Công nghiệp (hóa chất, luyện kim, điện tử…)
- Nông nghiệp, lâm nghiệp
- Xử lý chất thải
👉 Ngoài ra, các doanh nghiệp:
- Xuất khẩu
- Làm việc với đối tác quốc tế cũng chủ động áp dụng ISO 14064 để đáp ứng yêu cầu ESG
Hành lang pháp lý tại Việt Nam
Luật Bảo vệ Môi trường 2020 (72/2020/QH14)
→ Lần đầu tiên quy định bắt buộc doanh nghiệp phải kiểm kê KNK theo danh mục phát thải
Thông tư 96/2020/TT-BTC
→ Doanh nghiệp niêm yết phải công bố phát thải KNK trong báo cáo thường niên
→ Bao gồm:
▪ Tổng phát thải trực tiếp & gián tiếp
▪ Biện pháp giảm phát thải
Nghị định 06/2022/NĐ-CP
→ Khung pháp lý chính về:
▪ Giảm phát thải KNK
▪ Bảo vệ tầng ozon
▪ Phát triển thị trường carbon tại Việt Nam
Quyết định 01/2022/QĐ-TTg
→ Xác định danh mục ngành & hơn 1.000 doanh nghiệp bắt buộc kiểm kê KNK
Quyết định 2626/2022/QĐ-BTNMT
→ Ban hành hệ số phát thải chuẩn
→ Là cơ sở để doanh nghiệp tính toán CO₂ chính xác, thống nhất
Lợi ích ISO 14064
1. Tối ưu chi phí vận hành
- Theo nghiên cứu quốc tế:
→ Doanh nghiệp có hệ thống quản lý carbon tốt có thể giảm 5–15% chi phí năng lượng
2. Tăng khả năng tiếp cận vốn
- ESG đang là tiêu chí đầu tư
- Doanh nghiệp minh bạch phát thải:
→ Dễ tiếp cận quỹ xanh, vốn quốc tế
3. Tạo doanh thu từ tín chỉ carbon
- 1 tín chỉ carbon = 1 tấn CO₂ giảm
- Giá thị trường:
→ Dao động 5–50 USD/tín chỉ (tùy thị trường)
4. Nâng cao thương hiệu
- Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên:
→ “Doanh nghiệp xanh – sản phẩm sạch”
Xem thêm: Xác minh Dấu chân Carbon Doanh nghiệp – ISO 14064-1 (GHG Protocol, PAS 2060)
Quy trình triển khai ISO 14064
Bước 1: Xác định ranh giới phát thải
👉 Chọn Scope 1, 2, 3 phù hợp
Bước 2: Thu thập dữ liệu
👉 Điện, nhiên liệu, nguyên liệu
Bước 3: Tính toán phát thải
👉 Áp dụng hệ số phát thải tiêu chuẩn
Bước 4: Xây dựng báo cáo KNK
Bước 5: Xác minh độc lập
Bước 6: Cải tiến & giảm phát thải
Liên hệ ISC Việt Nam ngay hôm nay để được tư vấn miễn phí
Ms Lan Anh
📧 Email: anh.nguyen@iscvietnam.net
🌐 Website: https://iscvietnam.net/
📞 Hotline: 0824 647 279
